Voor de vrouw die gewend is veel ballen hoog te houden en het (aanstaande) moederschap anders wilt aanpakken.

In dit artikel

De postpartum periode is een van de meest ingrijpende fases in het leven van een vrouw. En toch stopt in Nederland de formele ondersteuning vaak al na 8 dagen. We hebben een uniek mooi kraamzorg systeem. Iets waar we trots op mogen zijn. Kraamverzorgenden begeleiden gezinnen in de eerste dagen na de geboorte en bieden medische en praktische ondersteuning. Maar zodra die eerste week voorbij is, begint voor veel moeders de échte postpartum fase, zonder structurele begeleiding. En juist daar ontstaat in mijn ogen het probleem.

In deze blog neem ik je mee in hoe de postpartum periode in Nederland er vandaag de dag uitziet, welke uitdagingen er zijn en waarom betere ondersteuning zo nodig is.


Wat is de postpartum periode?

De postpartum periode verwijst naar de fase na de bevalling waarin een vrouw fysiek, hormonaal en emotioneel herstelt. Medisch wordt deze periode vaak beperkt tot zes weken. Maar in werkelijkheid duurt het herstel veel langer. Wat in Nederland vaak de kraamtijd wordt genoemd — de eerste weken na de geboorte — vormt dus eigenlijk slechts het begin van een veel bredere postpartum periode.

De postpartum fase is dan ook geen korte overgang die je even moet afvinken. Het is een periode waarin je niet bezig bent om terug te keren naar hoe het was, maar waarin je transformeert naar een nieuwe versie van jezelf. En transformatie vraagt om kennis, begeleiding, voorbereiding en tijd.

In andere culturen wordt gesproken over de eerste 42 dagen als cruciale basis. Ook wordt er vaak gesproken over het vierde trimester, de eerste drie maanden waarin zowel moeder als baby zich aanpassen aan een compleet nieuwe realiteit. Wil je hier dieper op ingaan? In mijn blog over het vierde trimester leg ik uit waarom deze fase zo bepalend is voor jouw lange termijn herstel.


Postpartum ondersteuning in Nederland: de realiteit

Kraamzorg in Nederland: ondersteuning tijdens de kraamtijd staat onder druk

Zoals ik al eerder benoemde hebben wij in Nederland een mooi kraamzorg systeem en tijdens de kraamtijd ontvangen gezinnen in theorie 6–8 uur kraamzorg per dag. Maar in de praktijk zien we iets anders. Veel gezinnen ontvangen door het kraamzorg tekort slechts 2–3 uur per dag (bron: NOS). Momenteel is er een tekort van 16% aan kraamzorgprofessionals — ongeveer 1.500 mensen (bron: NOS). Daarnaast gaf 37% van de moeders in 2024 aan dat zij onvoldoende ondersteuning ervaarden in de postpartum periode (bron: Patiëntenfederatie). Dat betekent dat meer dan een derde van de vrouwen zich onvoldoende gedragen voelt in een van de meest kwetsbare fases van hun leven. Postpartum ondersteuning in Nederland stopt vaak voordat het herstel echt is begonnen.


Postpartum depressie in Nederland: hulp komt vaak te laat

Wanneer de postpartum periode onvoldoende wordt ondersteund, kunnen klachten ontstaan of zich verder ontwikkelen. Volgens het Trimbos Instituut wordt meer dan 10% van de moeders officieel gediagnosticeerd met postpartum depressie. De werkelijke cijfers liggen waarschijnlijk hoger, omdat veel gevallen ongediagnosticeerd blijven.

Pauline Bijsters schrijft in haar boek: Een Nieuw Leven: Tot 60–70% van de moeders rapporteert depressieve gevoelens in het eerste jaar. 25% kampt met angst. 20% met depressie. 14% met hoge stress. En 90% voelt zich eenzaam in de eerste maanden.

Dit zijn geen incidenten. Dit zijn signalen dat de postpartum fase structureel wordt onderschat.


Ouderschapsverlof in Nederland en de druk om snel terug te keren

Het ouderschapsverlof in Nederland is relatief kort in vergelijking met andere Europese landen. Vaders hebben recht op 6 weken verlof, maar slechts één week wordt volledig doorbetaald. De overige weken tegen 70%. Bijna 30% van de vaders is binnen één week weer aan het werk (bron: Nina.Care).

Dat betekent dat de zorg tijdens de postpartum periode grotendeels bij de moeder komt te liggen, terwijl zij eigenlijk nog meer tijd moet krijgen voor haar eigen herstel. Veel moeders voelen daarnaast druk vanuit de werkvloer om sneller terug te keren dan zij eigenlijk willen — uit angst voor carrièregevolgen of inkomensverlies. Rust en herstel krijgen niet de prioriteit die ze verdienen.


Wat er ontbreekt in de periode na bevalling

In de zwangerschap zijn moeders vaak heel bewust bezig met zorgen voor zichzelf en de baby in de buik. Daarnaast bereiden zij zich zorgvuldig voor op de bevalling en de kraamtijd (de eerste week). Maar voorbereiding op de periode na de bevalling — de bredere postpartum periode of het vierde trimester — wordt nog te vaak over het hoofd gezien. Of ouders komen er simpelweg niet aan toe, omdat de nut en noodzaak ervan nog niet duidelijk genoeg is.

Terwijl de postpartum periode juist voorbereiding vraagt, omdat het een grote overgang is. Een fase die vraagt om onder anderen:

  • Fysiek herstel
  • Hormonale stabilisatie
  • Emotionele verwerking
  • Identiteitsverandering
  • Omgaan met slaapgebrek

En dit zijn nog maar enkele aspecten.

Wat ik dus nog te vaak zie, is dat gezinnen deze fase instappen zonder plan. Social media helpt daar niet bij. Het laat vooral het perfecte plaatje van het vierde trimester zien. Maar open gesprekken over vermoeidheid, onzekerheid of overbelasting blijven vaak uit. Daardoor blijft de kloof tussen verwachting en realiteit groot. En houden we onbewust ook een bepaalde norm in stand: dat voorbereiding op de postpartum periode niet nodig is. Dat het allemaal vanzelf wel gaat. Het motto van: we zien het wel.


De gevolgen van het negeren van de postpartum periode

Wanneer de postpartum periode structureel wordt onderschat, zijn de gevolgen breed. Ik zal er een aantal kort aanstippen maar dit zijn ze zeker niet allemaal. Wil je hierover meer weten dan raad ik het boek van Tessa Roseboom aan: De eerste 1000 dagen.

Fysieke gevolgen

De eerste 42 dagen na de bevalling leggen het fundament voor de 42 jaren die volgen. Dit is een bekende uitspraak uit de Ayurveda. Het idee: na de bevalling is het lichaam van de moeder enorm kwetsbaar is. Hoe goed zij kan rusten, gevoed wordt en zorg ontvangt, bepaalt in grote mate haar fysieke en mentale gezondheid op de lange termijn.

Dus, onvoldoende rust en begeleiding kunnen leiden tot onder anderen:

  • Bekkenbodemproblemen
  • Chronische vermoeidheid
  • Rugklachten
  • Hormonale dis-balans
  • Burn-out

Mentale gezondheid van moeders in de postpartum periode

De mentale gezondheid van moeders in de postpartum periode verdient veel meer aandacht dan zij nu krijgt. De cijfers rondom angst, depressie en hoge stress onder nieuwe moeders zijn hoog en laten zien dat deze fase vaak zwaarder is dan we erkennen.

Wat daarbij ook belangrijk is om te beseffen, is dat de mentale en emotionele staat van een moeder directe invloed heeft op haar kind. Wanneer een moeder langdurig veel stress ervaart of kampt met depressieve gevoelens, kan het moeilijker zijn om emotioneel beschikbaar te zijn. Dit kan invloed hebben op hechting en het ontwikkelen van een veilige band tussen moeder en kind.

Onderzoek laat daarnaast zien dat langdurige stress bij moeders ook effect kan hebben op de emotionele regulatie, cognitieve ontwikkeling en veerkracht van een kind. Zoals Tessa Rosenboom beschrijft in haar werk, zijn de eerste 1.000 dagen van het leven van een kind cruciaal voor de ontwikkeling. Wat er in deze periode gebeurt, kan hun toekomst op diepgaande wijze beïnvloeden.

Economische gevolgen van een onderschatte postpartum periode

De gevolgen van onvoldoende ondersteuning in de postpartum periode blijven bovendien niet beperkt tot het gezin. Ook op de werkvloer zijn ze merkbaar. Gezondheidsproblemen na de bevalling leiden regelmatig tot verzuim. Zo valt 29% van de moeders binnen drie maanden na terugkeer naar werk uit, waarvan de helft voor langere tijd (bron: PMC).

Daarnaast speelt retentie een rol: 38% van de vrouwen verlaat binnen een jaar na de geboorte van hun eerste kind hun baan of zelfs de arbeidsmarkt (bron: Businesswise). De postpartum periode is daarmee niet alleen een persoonlijk vraagstuk, maar raakt ook werkgevers en de samenleving als geheel.


Een andere manier om naar de postpartum fase te kijken

Moederschap is niet alleen een uitdaging. Het is ook een levensveranderende transformatie. Dit proces, matrescentie genoemd, wordt vaak vergeleken met de adolescentie: een periode van grote fysieke, emotionele en sociale veranderingen. Met de juiste kennis en ondersteuning hoeft deze overgang niet alleen overweldigend te zijn. Het kan juist een krachtige bron van groei worden.

Wanneer we de postpartum periode serieuzer nemen, kunnen we gezondheidsproblemen voorkomen, betere geboorte- en postpartum ervaringen creëren, gezinnen versterken en werkplekken inclusiever maken. Maar dat begint bij bewustzijn, voorbereiding en de bereidheid om te investeren in goede ondersteuning. Zodat iedere moeder deze transformatie ingaat met het gevoel dat ze gedragen wordt — niet alleen door haar omgeving, maar ook door de systemen om haar heen.


Wil jij je beter voorbereiden op de postpartum periode?

De postpartum periode begint niet pas na de bevalling. Het is een grote transformatie en die vraagt kennis en voorbereiding. Binnen Mama Thrive begeleid ik vrouwen en hun partners vanaf de zwangerschap tot aan de terugkeer naar werk. Zodat ze met volle energie en vertrouwen het ouderschap instappen.

Wil jij meer weten over wie ik ben en waarom ik Mama Thrive ben begonnen?

👉 Lees hier meer over mij: over Fayette:

Wil jij meer weten over het belang van een goede postpartum periode?

👉 Luister dan naar een podcast aflevering van Verlofhub waar ik te gast was.

Wil je ondertussen meer lezen over hoe jij jouw herstel kunt ondersteunen? Lees dan ook:

Postpartum ondersteuning is geen luxe. Het is een fundament.

Liefs Fa ♡

Fayette Doula

Geschreven door

Fayette - Mama Thrive

Doula en coach. Ik begeleid vrouwen (en hun partners) die gewend zijn veel ballen hoog te houden en het (aanstaande) ouderschap anders wilt aanpakken. Van een krachtige bevalling tot een krachtig herstel, zodat je met volle energie en vertrouwen het ouderschap instapt.

Vrijblijvend gesprek

Maak kennis met mij!

Een klik is belangrijk. Ik begeleid jou (of jullie) in één van de meest bijzondere en ingrijpende fases van je leven.

Plan een gratis kennismaking van 30 minuten, dan kijken we samen waar de behoeften liggen en of ik de juiste persoon daarvoor ben.

lees ook verder.